WINNAARS PUBLIEKJURY 2010
Dit jaar hebben er ..... mensen gestemd op hun favoriete gebouw voor de Grote Groninger Gebouwen enquete van 2010. Hieronder ziet u welke gebouwen de 1ste, 2de en 3de prijs van het publiek hebben gekregen.
1STE PRIJS publiek
1ste prijs publiek: Het Paleis
Ontwerp: DAAD architecten
Locatie: Boterdiep 111
Opdrachtgever: Nijestee i.s.m. Kuub en COB10
Aannemer: Simon Benus
2de prijs publiek
2de prijs publiek: Woningen Eimerslocatie
Ontwerp: Zofa
Locatie: Veenweg 1, 2 en 7, Veenhof 3 t/m 6 en 8 t/m 23
Opdrachtgever: Vereniging Veenweg i.s.m. KUUB
Aannemer: Bouwgroep Dijkstra Draisma
3DE PRIJS PUBLIEK
3de prijs publiek: Montessorischool De Dijk
Ontwerp: Drost + van Veen architecten
Locatie: Wibenaheerd 24
Opdrachtgever: Gemeente Groningen Dienst OCSW
Aannemer: Brands Bouwgroep bv
WINNAARS VAKJURY 2010
Op een grijze en koude woensdagmiddag in mei bekeek de vakjury van de Groninger Gebouwenenquête vijftien onlangs of bijna opgeleverde Groningse gebouwen. In één middag zagen Bouke Kapteijn (AT Osborne), Indira van ’t Klooster (Architectuur Lokaal) en Wilfried van Winden (WAM Architecten) een diversiteit aan gebouwen; van een klein schoolgebouw en een enkel woonhuis tot een groots appartementencomplex en een tentamenhal voor een paar honderd studenten. Hierin werden zij bijgestaan door gids Reinier de Gooijer en secretaris Jolijn Peters. Door de - niet voorziene - betrokkenheid van de werkgever van Bouke Kapteijn (AT Osborne) bij de realisatie van de faculteit Levenswetenschappen door Rudy Uytenhaak Architectenbureau en bij de tentamenhal door Onix, heeft Bouke bij de bezichtiging van deze twee projecten niet meegepraat. De middag eindigde in een restaurant in de Groninger binnenstad waar de jury tot beschouwing en beraadslaging is overgegaan.
Verslag vakjury:
“Ondanks de economische crisis worden er nog veel interessante projecten in Groningen gerealiseerd. Uiteraard zijn veel van de nu opgeleverde projecten nog van vóór de crisis.
In de eerste plaats is het de jury opgevallen dat de nominaties worden overheerst door eenstemmigheid, eentonigheid zo u wil, in expressie: het unverfroren neo-modernisme voert hier duidelijk nog de boventoon. Traditionele en meer barokke dan wel ornamentrijke architectuur ontbreekt volledig. Wellicht dat het project voor de uitbreiding van de EBR bibliotheek hier de enige uitzondering op vormt. Pvanb architecten is hier een weg ingeslagen die heel eigen is. Het maakt nieuwsgierig naar hoe het werk zich verder zal ontwikkelen en verdient alleen daarom al waardering.
In de tweede plaats kan aan de constatering van een gebrek aan architectonische diversiteit worden toegevoegd dat de jury onder de indruk is van de kwaliteit van de genomineerde projecten. Indrukwekkend is het lef, de passie, het doorzettingsvermogen en de liefde voor het werk, dat zonder uitzondering uit elk project spreekt. Dat compliment geldt overigens niet alleen voor de architecten maar ook voor de opdrachtgevers en aannemers. Opvallend zijn ook de terugkerende materialen die blijkbaar ”2010” zijn, zoals een ruwe en veelal donkere metselsteen, golfplaat en zwart gebeitst hout, en de kleur champagne en monochroom gekleurde gebouwen.
In de derde plaats is het juist de hoge kwaliteit van de projecten die de jury tot de aanbeveling brengt, gericht aan het bestuur van de Dag van de Architectuur, om deze prijs op een hoger niveau te brengen door er een geldbedrag aan te koppelen en/of een publicatie, waarin beschouwingen kunnen worden opgenomen over de actuele stand van zaken. Een goed en inspirerend voorbeeld hiervoor is de organisatie van de tweejaarlijkse Rietveldprijs in Utrecht. Tot slot doet de jury de aanbeveling om de beoordeling in twee ronden te doen, waarbij de jury, anders dan nu het geval is, in de selectie van de genomineerde projecten wordt betrokken.”
De beoordeling
“In de evaluatie van de projecten – om zo tot de drie winnaars te komen –zijn alle projecten nogmaals de revue gepasseerd. De Kop van Oost is met lof besproken; er was veel waardering voor de zorg en ogenschijnlijk losse hand waarmee het binnengebied is vormgegeven; de kassen, het speelterrein, de tennisbaan en het groen. De Kadewoningen worden gewaardeerd om hun fraaie plattegronden en mooie entrees, maar de strenge en wat zwaarmoedige gevels kunnen het niet opnemen tegen het verfijnde en lichtvoetige negentiende-eeuwse eclecticisme van de buurpanden. Bij Prisma is de jury enthousiast over de hele opzet van het gebouw, de gevel aan de straatkant en de uitsnede van de entree, al is het een teleurstelling dat het onvermijdelijke hekwerk - waar je direct achter de entree mee wordt geconfronteerd - niet is meegenomen in de rest van het ontwerp. Ook het hekwerk van de balkons is minder sprankelend dan de tekeningen doen vermoeden, maar vormen niettemin een mooie ‘voile’ voor de zaken die gewoonlijk op balkons staan. Prisma is een prachtig en intelligent concept, maar de geweldige ambitie heeft zichtbaar geleden onder een te krap budget. De Tasmantoren vindt de jury imponerend qua omvang, maar niet qua ontwerpvernuft. Het is een nogal bombastisch gebaar op de verkeerde plek en daarmee problematisch vanuit stedenbouwkundig oogpunt: een poort, waar je niet doorheen kunt en die niet ergens naar leidt. Op het Zernike terrein is de jury onder de indruk van de enorme rijkdom van de faculteit Levenswetenschappen, een topper in het werk van Rudy Uytenhaak, een gebouw dat werkelijk op alle schaalniveaus doordacht, beheerst en spannend is. De tentamenhal van Onix - ook op het Zernike terrein - zette de jury door zijn massaliteit en anonimiteit aan het denken. Het is een fraaie doos maar ook een anonieme en neutrale leerfabriek waarin de grijze tentamenzalen domineren. Met overigens een uitzonderlijk goede akoestiek in de collegezaal. De door de architect bijgevoegde lofzang op de duurzaamheid van het gebouw staat echter op gespannen voet met de feitelijke opgave: een permanent onderkomen voor een paar duizend stoelen dat slechts een paar weken per jaar wordt gebruikt. Een derde gebouw op het Zernike terrein is de uitbreiding van de EBR bibliotheek. De overdaad aan uitbundige effecten aan de buitenkant contrasteert met de schrale projectinrichting in het interieur. Hoewel vrolijk van toon, kan de jury noch in het exterieur noch in het interieur een heldere ontwerpgedachte ontdekken; er is vooral veel van alles. Bovendien is het niet altijd goed doordacht, zoals bijvoorbeeld de plaatsing in het water, de aansluiting op het hoofdgebouw en het materiaal- en kleurgebruik laten zien. Van het andere genomineerde project van pvanb architecten – de woningen aan de Bonairestraat – is het stedenbouwkundig plan, met auto’s aan de voor- en achterzijde, teleurstellend. Het plan blinkt bovendien niet uit in een fijnzinnige en afgewogen detaillering, zoals bijvoorbeeld het plaatmateriaal van de balkons en de fletse bakstenen gevels aan de straatkant. Een paar straten verderop – bij de appartementen aan de Korrezoom – is er waardering voor de ruime en rijke entrees en de vorm van de balkons die het straatbeeld domineren, maar niet voor de grofheid in materialisering en detaillering. Het binnengebied toont hoe fraai de Kop van Oost is gemaakt. Het Paleis – aan het begin van de Korreweg – vindt de jury een bijzonder sympathiek project dat door zijn culturele programmering een geweldig goed , nee, een uitmuntend initiatief is voor de wijk en voor de stad. De appartementen en het gezondheidscentrum Lewenborg ziet de jury als een vakkundig project dat de hele buurt op een hoger niveau tilt. De maat van het binnenhof is goed getroffen, niettemin blijft het een traditionele galerijoplossing en de tinten wit doen wat kil aan. De auto’s worden zowel in het binnengebied als op straat geparkeerd en staan dus eigenlijk overal. Even verderop – in de wijk Beijum – staat de Montessorischool De Dijk te pronken als een meesterwerk. Met name de dijkzijde is een juweeltje in maat- en materiaalgebruik door de sterke verticaliteit en strakke detaillering. Het woonhuis van Zwaga – van der Wal is erg charmant, beheerst en goed doordacht. Waardering voor de slimme plattegrond en compositie met de vensters – op verschillende hoogtes en in verschillende maten -, de gangloze indeling en de twee verdiepingen hoge keuken die het hart vormt van het huis. De woningen op de Eimerslocatie zijn rank, optimistisch en vrolijk samengebracht in een afgewogen stedenbouwkundig geheel. Ten slotte bekijkt de jury op de stadsgrens – in Noorderhogebrug – het bezoekerscentrum Wolddijk, waarvan met name de compositie niet zo sterk en geforceerd wordt bevonden.”
Van de vijftien genomineerde en bekeken gebouwen, bedeelde de jury de eerste drie plaatsen aan de volgende projecten toe:
-
Het vaststellen van de eerste prijs is dit jaar geen sinecure of onderwerp van uitgebreid debat. Beide - laatste - kanshebbers zijn gelijkwaardig in uitzonderlijkheid, maar de omstandigheden en de opgave zijn geheel verschillend.
Wat weegt zwaarder: de topprestatie van een architect of de topprestatie van een architect? De jury koos de winnaar op grond van het belang van de opgave, de actualiteit ervan en de mate waarin het project een voorbeeld kan zijn voor andere gemeenten, collega-architecten en opdrachtgevers.
1ste PRIJS VAKJURY
1ste prijs: Woningen Eimerslocatie
De winnaar van de Groninger gebouwenenquête 2010 wordt gekenschetst als optimistisch en opmonterend. De – bijzonder relevante en actuele - opgave is complex door de veelheid aan opdrachtgevers en betrokkenen. Reden te meer om het project te prijzen om zijn overtuigende resultaat. Individueel en collectief belang zijn evenwichtig tot een eenheid gesmeed. Gezamenlijk zijn architect en toekomstige bewoners tot een plan gekomen dat een meerwaarde biedt aan zijn omgeving, dat spannend is in materialisering en tot in elke detail is doordacht en uitgewerkt. Ook stedenbouwkundig is het plan fraai ingepast in het groene profiel van de laan. Een dusdanig hoge kwaliteit is de jury bij een project in dit genre niet eerder tegen gekomen. Grootschalige woningbouw heeft zijn langste tijd gehad en de toekomst ligt onder andere in het leveren van maatwerk in binnenstedelijk gebied. Mensen lijken meer en meer geneigd ‘gelijksoortig’ te gaan wonen. Collectief opdrachtgeverschap is daarom een van de bouwvormen die naar verwachting van de jury in belang zullen toenemen. Ook daarom kan dit project een referentie en voorbeeld zijn voor andere projecten in den lande. De grote winnaar van de grote Groninger Gebouwenenquête is de Eimerslocatie met 13 verschillende woningen, ontworpen door Zofa in opdracht van de vereniging Veenweg in samenwerking met Kuub en uitgevoerd door Bouwgroep Dijkstra Draisma.
2de prijs vakjury
2de prijs: Faculteit Levenswetenschappen
Het is een gebouw als een groots gebaar dat zich laat benoemen als een avontuurlijke speeltuin. Stedenbouwkundig en landschappelijk maakt het gebouw ook grote indruk.
Ondanks zijn afmetingen staat het ontspannen op zijn plek en omarmt het de omgeving. Opvallend is de wijze waarop de vorm van het gebouw – de grootse beweging die het maakt - doorwerkt in het interieur; binnen ontstaan spannende ruimtes en onverwachte zichtlijnen. Ook stedenbouwkundig en landschappelijk maakt het gebouw indruk; in de losse samenhang met de architectuur van het Zernike terrein, heeft dit gebouw het vermogen de omgeving tot eenheid te brengen. Maar vooral in architectonisch opzicht is dit gebouw een uitmuntende prestatie.
De tweede prijs gaat naar het gebouw Mimicry, de faculteit Levenswetenschappen van Rudy Uytenhaak Architectenbureau in opdracht van de Rijksuniversiteit Groningen en uitgevoerd door Sternike v.o.f.
3de prijs vakjury
3de prijs: Montessorischool De Dijk
“Het is een vertederend gebouw, sympathiek en sereen. Het gebouw is met een compositie van verschillende volumes, niet alleen ruimtelijk interessant maar ook prachtig tegen de dijk aan gevlijd. Alles klopt hier en is in harmonie: het materiaalgebruik, de kleuren, de mediterrane plint en het ritme van de verticale lijnen in de ramen, om maar een paar zaken te noemen. Eenmaal op de speelplaats beland, ontwaken wij uit de roes en constateren dat de compositie hier aan kracht inboet. De gevel wordt gedomineerd door merkwaardig vormgegeven horizontale vensters, geplaatst in een bekleding van zwarte houten delen en omkaderd door witte golfplaat. Ondanks deze ontnuchterende werking, overheerst toch het gelukzalige genieten van de dijkzijde en gaat de derde prijs naar de Montessorischool De Dijk van Drost + van Veen architecten, in opdracht van de gemeente Groningen en uitgevoerd door Brands Bouwgroep.