Boerderijensymposium
2023

Groningen staat vol met mooie, historische boerderijen. Alleen gaat het niet zo goed met dit erfgoed. Leegstand, hoge onderhoudskosten, schade door gaswinning, droogte en bodemdaling bedreigen de identiteit van het boerenland. Daar moet iets aan gebeuren: er is nieuw perspectief nodig. GRAS organiseerde op 12 januari samen met Libau en het Monumentenberaad een boerderijensymposium in de prachtige boerderij Hermans Dijkstra in Midwolda.

Hoe werk je met adaptief beleid en toekomstscenario’s?

Het boerderijensymposium stond (en staat) niet op zichzelf. Met de gemeente Oldambt werkt Libau aan een boerderijenprogramma en een Boerderijenvisie. Deze visie zet in op het behoud van erfgoedwaarden, maar ook op doorgroei en ruimte voor nieuw leven en nieuwe economische activiteit.

Natuurlijk weten we niet precies wat de toekomst gaat brengen. De visie moet daarom adaptief zijn en kunnen inspringen op transities en ontwikkelingen. Verschillende toekomstscenario’s helpen vervolgens om vat te krijgen op de thematiek.

Maar hoe moet zo’n Boerderijenvisie er nou uiteindelijk uitzien? Hoe maak je goed adaptief beleid? En hoe pas je het vervolgens ook toe? Dergelijke vragen kwamen nadrukkelijk aan de orde tijdens het symposium.

Op excursie, in gesprek en aan de slag

In de ochtend stonden twee excursies op het programma. Merijn Wienk van Libau nam de symposiumbezoekers mee naar de Hoofdweg in Bellingwolde, die het verhaal en de opgave van de Oldambtster boerderij volop illustreert. De andere excursie ging onder leiding van historicus Otto Knottnerus de grens over, richting het Duitse Emsland. Het landschap is daar heel anders: een grootschalige ruilverkaveling vond er nooit plaats. Welke ideeën en inspiratie levert de Duitse situatie op voor de toekomst van Groninger boerderijen?

Bram Douwes en Wilbert van de Kamp waren de gespreksleiders bij het middagprogramma. Ger Klein, wethouder in de gemeente Oldambt, vertelde waarom een adaptief boerderijenprogramma en boerderijenvisie zo belangrijk zijn voor Oldambt. Vervolgens vond een panelgesprek plaats met Jelle Hettema, ontwerper en adviseur Erfgoed en Monumenten bij Atelier Rijksbouwmeester, André Hoogendijk, expert op het gebied van landbouwontwikkelingen, Letitia van der Merwe, senior landschapsarchitect en projectleider Boerderijenvisie bij Libau en Janneke de Jong, directeur participatie bij het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat.

Na het panelgesprek gingen alle aanwezigen uiteen in werkgroepen waarin de thematiek verder werd uitgediept. Tijdens de afsluiting kwamen de conclusies van de werkgroepen op tafel en reflecteerden Van der Merwe, Klein en Dorien Fröling (directeur Libau) op de uitkomsten van de dag. En, vooral, op hoe deze een plek kunnen krijgen in de boerderijenvisie.

Hoewel tijdens het symposium het Oldambt centraal stond, is de Boerderijenvisie zeker niet alleen voor dit gebied interessant. Ook andere gemeenten kunnen er straks hun voordeel mee doen.

Foto's: Peter de Kan